{"id":445,"date":"2026-09-03T12:02:53","date_gmt":"2026-09-03T12:02:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/?p=445"},"modified":"2026-09-03T09:40:06","modified_gmt":"2026-09-03T09:40:06","slug":"iaas-paas-saas-farki-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/tr\/iaas-paas-saas-farki-nedir\/","title":{"rendered":"IaaS, PaaS ve SaaS Fark\u0131 Nedir?"},"content":{"rendered":"<div class=\"aiw-toc\" style=\"border:1px solid #dbe3ea;border-radius:8px;padding:16px 20px;margin:0 0 28px\"><strong>\u0130\u00e7indekiler<\/strong><\/p>\n<ol style=\"margin:10px 0 0;padding-left:22px\">\n<li><a href=\"#iaas-paas-ve-saas-farki-nedir\">IaaS, PaaS ve SaaS fark\u0131 nedir?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#uc-modeli-tek-cumlede-ayirmak\">\u00dc\u00e7 modeli tek c\u00fcmlede ay\u0131rmak<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#katmanlari-bir-binanin-katlari-gibi-dusunun\">Katmanlar\u0131 bir binan\u0131n katlar\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#iaas-kontrol-sizde-bakim-da\">IaaS: Kontrol sizde, bak\u0131m da<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#paas-sunucuyu-degil-uygulamayi-dusunmek\">PaaS: Sunucuyu de\u011fil uygulamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#saas-hazir-yazilimi-kullanma-modeli\">SaaS: Haz\u0131r yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanma modeli<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#uc-modelin-karsilastirmasi\">\u00dc\u00e7 modelin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#guvenlik-ve-yedekleme-sorumlulugu-kimde\">G\u00fcvenlik ve yedekleme sorumlulu\u011fu kimde?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#performans-olcekleme-ve-maliyet\">Performans, \u00f6l\u00e7ekleme ve maliyet<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#hangi-senaryoda-hangisini-secmeli\">Hangi senaryoda hangisini se\u00e7meli?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#gecis-yapmadan-once-kontrol-listesi\">Ge\u00e7i\u015f yapmadan \u00f6nce kontrol listesi<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#en-sik-yapilan-secim-hatalari\">En s\u0131k yap\u0131lan se\u00e7im hatalar\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sik-sorulan-sorular\">S\u0131k Sorulan Sorular<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<h2 id=\"iaas-paas-ve-saas-farki-nedir\">IaaS, PaaS ve SaaS fark\u0131 nedir?<\/h2>\n<p>Gece vardiyas\u0131nda yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir VPS&#8217;in ba\u015f\u0131nda otururken ayn\u0131 soruyla s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum: Sunucuyu ben mi y\u00f6netmeliyim, yoksa yaln\u0131zca uygulamaya m\u0131 odaklanmal\u0131y\u0131m? Bu sorunun cevab\u0131 \u00e7o\u011fu zaman IaaS, PaaS ve SaaS modellerinden hangisini se\u00e7ti\u011finizde sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ekranda \u00fc\u00e7 model de bazen yaln\u0131zca &#8220;cloud&#8221; etiketiyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n y\u00f6netti\u011fi katman, sizin y\u00f6netti\u011finiz b\u00f6l\u00fcm ve bir ar\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda kimin m\u00fcdahale edece\u011fi ise modele g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p>IaaS, PaaS ve SaaS fark\u0131 temelde \u015funa dayan\u0131r: Altyap\u0131n\u0131n ne kadar\u0131n\u0131 siz y\u00f6netiyorsunuz, uygulamaya ne kadar yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz ve sa\u011flay\u0131c\u0131 sizin yerinize ne kadar i\u015f yap\u0131yor?<\/p>\n<p>Bir sistem y\u00f6neticisi olarak bu ayr\u0131m\u0131 yaln\u0131zca teorik bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma gibi g\u00f6rm\u00fcyorum. M\u00fc\u015fterinin &#8220;sunucuyu ben y\u00f6neteyim&#8221; dedi\u011fi bir VPS ile &#8220;uygulamay\u0131 kullanay\u0131m, gerisine kar\u0131\u015fmayay\u0131m&#8221; dedi\u011fi haz\u0131r servis aras\u0131nda ciddi bir operasyon fark\u0131 var. Yanl\u0131\u015f model se\u00e7ildi\u011finde yaln\u0131zca fatura de\u011fil, bak\u0131m sorumlulu\u011fu da b\u00fcy\u00fcyebiliyor.<\/p>\n<h2 id=\"uc-modeli-tek-cumlede-ayirmak\">\u00dc\u00e7 modeli tek c\u00fcmlede ay\u0131rmak<\/h2>\n<p>\u00d6nce k\u0131sa bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izelim:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>IaaS:<\/strong> Sanal sunucu, disk, a\u011f ve benzeri temel kaynaklar\u0131 kiralars\u0131n\u0131z; i\u015fletim sistemiyle \u00fczerindeki servislerin \u00e7o\u011fu size kal\u0131r.<\/li>\n<li><strong>PaaS:<\/strong> Uygulaman\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z haz\u0131r bir platform al\u0131rs\u0131n\u0131z; i\u015fletim sistemi, \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 ve baz\u0131 altyap\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilir.<\/li>\n<li><strong>SaaS:<\/strong> Haz\u0131r bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 do\u011frudan kullan\u0131rs\u0131n\u0131z; altyap\u0131, platform ve uygulaman\u0131n i\u015fletilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fundad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir VPS \u00e7o\u011funlukla IaaS \u00f6rne\u011fidir. Git \u00fczerinden kod g\u00f6nderdi\u011finiz ve platformun build, deploy ve \u00f6l\u00e7ekleme i\u015flemlerini sizin yerinize yapt\u0131\u011f\u0131 servis PaaS taraf\u0131na yakla\u015f\u0131r. E-posta, \u00e7evrim i\u00e7i ofis veya proje y\u00f6netimi uygulamas\u0131 ise genellikle SaaS modelidir.<\/p>\n<h2 id=\"katmanlari-bir-binanin-katlari-gibi-dusunun\">Katmanlar\u0131 bir binan\u0131n katlar\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn<\/h2>\n<p>Bulut modellerini anlaman\u0131n pratik bir yolu, binay\u0131 kimin y\u00f6netti\u011fine bakmakt\u0131r. IaaS size arsas\u0131, elektrik ba\u011flant\u0131s\u0131 ve bo\u015f bir dairesi haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir yer verir. \u0130\u00e7erideki duvar rengi, mobilya ve tesisat\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc sizin i\u015finizdir.<\/p>\n<p>PaaS, mutfa\u011f\u0131 ve temel e\u015fyalar\u0131 haz\u0131r bir daireye benzer; kendi i\u015finizi yapars\u0131n\u0131z ama kalorifer tesisat\u0131na dokunmazs\u0131n\u0131z. SaaS ise anahtar\u0131 \u00e7evirdi\u011finizde kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, bak\u0131m\u0131 ba\u015fkas\u0131 yap\u0131lan bir otel odas\u0131 gibidir.<\/p>\n<p>Bu benzetme birebir de\u011fildir. Yedekleme, a\u011f g\u00fcvenli\u011fi ve veri sahipli\u011fi gibi konular her modelde s\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. &#8220;SaaS kullan\u0131yorum, hi\u00e7bir \u015feyden sorumlu de\u011filim&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcncesi burada tehlikeli hale gelir. Hesap g\u00fcvenli\u011fi, kullan\u0131c\u0131 yetkileri, veri d\u0131\u015fa aktarma ve yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler h\u00e2l\u00e2 sizin taraf\u0131n\u0131zda olabilir.<\/p>\n<h2 id=\"iaas-kontrol-sizde-bakim-da\">IaaS: Kontrol sizde, bak\u0131m da<\/h2>\n<h3>IaaS tam olarak ne sunar?<\/h3>\n<p>Infrastructure as a Service, yani hizmet olarak altyap\u0131, temel bili\u015fim kaynaklar\u0131n\u0131n servis olarak sunulmas\u0131d\u0131r. Sanal makine, CPU, RAM, disk, sanal a\u011f, IP adresi ve bazen y\u00fck dengeleyici gibi bile\u015fenleri sa\u011flay\u0131c\u0131dan al\u0131rs\u0131n\u0131z. Fiziksel sunucunun veri merkezinde kimin sorumlulu\u011funda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmezsiniz; sanal makinenin i\u00e7indeki i\u015fletim sistemi, servisler ve yap\u0131land\u0131rmalar ise \u00e7o\u011funlukla size aittir.<\/p>\n<p>Bir Linux VPS a\u00e7\u0131p \u00fczerine Nginx, PHP, MySQL veya Docker kurman\u0131z klasik bir IaaS kullan\u0131m\u0131na \u00f6rnektir. Daha fazla kontrol istersiniz, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda daha fazla operasyon \u00fcstlenirsiniz. G\u00fcncelleme, firewall kurallar\u0131, SSH eri\u015fimi, log takibi, yedekleme ve uygulama g\u00fcvenli\u011fi bu listenin yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in <a href=\"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/tr\/vps-nedir-ne-ise-yarar-baslangic-seviyesi-detayli-rehber\/\">VPS Nedir, Ne \u0130\u015fe Yarar? Ba\u015flang\u0131\u00e7 Seviyesi Detayl\u0131 Rehber<\/a> yaz\u0131s\u0131nda sanal \u00f6zel sunucunun payla\u015f\u0131ml\u0131 hosting ve fiziksel sunucudan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131m. IaaS se\u00e7iminin g\u00fcnl\u00fck hayattaki en anla\u015f\u0131l\u0131r kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bu.<\/p>\n<h3>IaaS modelinde sorumluluk da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/h3>\n<p>Sa\u011flay\u0131c\u0131 genellikle fiziksel tesis, fiziksel sunucu, sanalla\u015ft\u0131rma katman\u0131 ve veri merkezi a\u011f\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00f6netir. \u0130\u015fletim sisteminin g\u00fcncel tutulmas\u0131ndan uygulaman\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kadar \u00fcst katmanlar ise size kal\u0131r.<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Katman<\/th>\n<th>Genellikle kimin sorumlulu\u011funda?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Fiziksel sunucu ve veri merkezi<\/td>\n<td>Sa\u011flay\u0131c\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sanalla\u015ft\u0131rma katman\u0131<\/td>\n<td>Sa\u011flay\u0131c\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sanal makine kaynaklar\u0131<\/td>\n<td>Payla\u015f\u0131ml\u0131 sorumluluk<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130\u015fletim sistemi<\/td>\n<td>M\u00fc\u015fteri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Web sunucusu ve veritaban\u0131<\/td>\n<td>M\u00fc\u015fteri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Uygulama kodu ve kullan\u0131c\u0131 verisi<\/td>\n<td>M\u00fc\u015fteri<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Buradaki &#8220;genellikle&#8221; kelimesi \u00f6nemli. Y\u00f6netilen VPS paketlerinde i\u015fletim sistemi g\u00fcncellemeleri veya temel g\u00fcvenlik ayarlar\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131labilir. Sat\u0131n alma sayfas\u0131ndaki tek bir &#8220;managed&#8221; kelimesine g\u00fcvenmek yerine hangi i\u015flemlerin kapsama girdi\u011fini yaz\u0131l\u0131 olarak kontrol ederim.<\/p>\n<h3>IaaS ne zaman mant\u0131kl\u0131d\u0131r?<\/h3>\n<ul>\n<li>\u00d6zel yaz\u0131l\u0131m ve servis kurulumlar\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z varsa,<\/li>\n<li>root veya y\u00f6netici seviyesinde eri\u015fim gerekiyorsa,<\/li>\n<li>\u0130\u015fletim sistemi, a\u011f ve g\u00fcvenlik ayarlar\u0131n\u0131 kendiniz y\u00f6netebiliyorsan\u0131z,<\/li>\n<li>Kaynaklar\u0131n nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde kontrol etmek istiyorsan\u0131z,<\/li>\n<li>Mevcut uygulaman\u0131z bir sunucuya ta\u015f\u0131nacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015fsa.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yeni bir VPS&#8217;i otomatik haz\u0131rlamak istedi\u011fimde cloud-init kullan\u0131yorum. <a href=\"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/tr\/cloud-init-nedir-vps-kurulumunu-otomatiklestirme\/\">Cloud-Init Nedir? VPS Kurulumunu Otomatikle\u015ftirme<\/a> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m, ayn\u0131 kurulumu tekrar tekrar elle yapmaktan daha g\u00fcvenli; en az\u0131ndan yanl\u0131\u015f paketi yanl\u0131\u015f sunucuya kurma ihtimalini azalt\u0131yor.<\/p>\n<h2 id=\"paas-sunucuyu-degil-uygulamayi-dusunmek\">PaaS: Sunucuyu de\u011fil uygulamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek<\/h2>\n<h3>PaaS nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h3>\n<p>Platform as a Service, uygulama \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gereken i\u015fletim sistemi, runtime ve da\u011f\u0131t\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 modeldir. Python, Node.js, Java veya ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 se\u00e7ersiniz; kodunuzu y\u00fckler, ortam de\u011fi\u015fkenlerini tan\u0131mlar ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ba\u015flat\u0131rs\u0131n\u0131z. Sa\u011flay\u0131c\u0131 \u00e7o\u011fu zaman i\u015fletim sistemi yamalar\u0131n\u0131, uygulama sunucusunu ve temel \u00f6l\u00e7ekleme i\u015flemlerini y\u00f6netir.<\/p>\n<p>Bu, geli\u015ftirici ekip i\u00e7in ciddi zaman kazand\u0131rabilir. Uygulaman\u0131n yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6ndermek i\u00e7in SSH ile sunucuya ba\u011flan\u0131p dosyalar\u0131 elle kopyalamak yerine Git tabanl\u0131 bir da\u011f\u0131t\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131rs\u0131n\u0131z. Loglar ve metrikler platform panelinden al\u0131n\u0131r. Daha kolay g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; kontrol\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131 devretmi\u015f olursunuz.<\/p>\n<p>PaaS kullanan ekip genellikle kernel se\u00e7mez, disk b\u00f6l\u00fcmlemesiyle u\u011fra\u015fmaz ve web sunucusunun servis dosyas\u0131n\u0131 elle yazmaz. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n destekledi\u011fi runtime s\u00fcr\u00fcmlerine, a\u011f modeline, eklentilere ve kaynak s\u0131n\u0131rlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n<h3>PaaS&#8217;\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f taraflar\u0131<\/h3>\n<p>En b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 operasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmas\u0131d\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck bir ekip, ayr\u0131 bir sistem y\u00f6neticisi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmadan uygulamas\u0131n\u0131 yay\u0131na alabilir. Otomatik deploy, ge\u00e7ici ortam olu\u015fturma, yatay \u00f6l\u00e7ekleme ve sertifika y\u00f6netimi gibi \u00f6zellikler \u00fcretim s\u00fcrecini sadele\u015ftirir.<\/p>\n<p>Bedeli daha s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zelle\u015ftirmedir. Platformun desteklemedi\u011fi bir kernel mod\u00fcl\u00fcne, \u00f6zel bir a\u011f topolojisine veya al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir daemon&#8217;a ihtiyac\u0131n\u0131z varsa PaaS sizi zorlayabilir. Sa\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi de IaaS&#8217;a k\u0131yasla daha zahmetli olabilir; uygulama platformun kendine \u00f6zg\u00fc servislerine ba\u011flanm\u0131\u015fsa ta\u015f\u0131ma s\u0131ras\u0131nda yeniden tasar\u0131m gerekebilir.<\/p>\n<p>Bir PaaS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce \u015fu sorular\u0131 sorar\u0131m: Veritaban\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131ya \u00f6zel mi? Veriyi standart bi\u00e7imde d\u0131\u015far\u0131 alabiliyor muyum? Uygulama ba\u015fka bir platformda ka\u00e7 de\u011fi\u015fiklikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r? Build s\u00fcreleri, uykuya alma davran\u0131\u015f\u0131 ve ayl\u0131k kaynak s\u0131n\u0131rlar\u0131 nedir?<\/p>\n<h2 id=\"saas-hazir-yazilimi-kullanma-modeli\">SaaS: Haz\u0131r yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanma modeli<\/h2>\n<p>Software as a Service, internet \u00fczerinden haz\u0131r bir uygulamaya eri\u015fti\u011finiz modeldir. E-posta hizmeti, \u00e7evrim i\u00e7i dok\u00fcman arac\u0131, m\u00fc\u015fteri destek sistemi, muhasebe yaz\u0131l\u0131m\u0131 veya ekip i\u00e7i g\u00f6rev uygulamas\u0131 SaaS olabilir. Kullan\u0131c\u0131 olarak \u00e7o\u011fu zaman sunucu kurmaz, g\u00fcncelleme \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaz ve veritaban\u0131 y\u00f6netmezsiniz.<\/p>\n<p>SaaS ilk bak\u0131\u015fta en rahat modeldir. Hesap a\u00e7ars\u0131n\u0131z, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 davet edersiniz ve i\u015fi yapmaya ba\u015flars\u0131n\u0131z. G\u00fcncelleme \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda SSH oturumu a\u00e7man\u0131z gerekmez; \u00e7o\u011fu serviste b\u00f6yle bir eri\u015fim zaten yoktur.<\/p>\n<p>Bu rahatl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda veri ta\u015f\u0131nabilirli\u011fi ve sa\u011flay\u0131c\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunur. Hizmet kapan\u0131rsa veya fiyatland\u0131rma de\u011fi\u015firse verinizi hangi formatta alaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6nceden bilmelisiniz. SaaS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n yedek almas\u0131, sizin geri d\u00f6n\u00fc\u015f senaryonuzu tamamen \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelmez. Bir hesab\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131kla silinmesiyle t\u00fcm \u015firket verisinin geri getirilebilmesi ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n<h3>SaaS kullan\u0131rken sizin sorumlulu\u011funuz<\/h3>\n<ul>\n<li>G\u00fc\u00e7l\u00fc parola ve \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulama kullanmak,<\/li>\n<li>Kullan\u0131c\u0131 rollerini ve eri\u015fim izinlerini d\u00fczenli kontrol etmek,<\/li>\n<li>Verilerin d\u0131\u015fa aktar\u0131labildi\u011fini ve bu i\u015flemin ne s\u0131kl\u0131kta yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmek,<\/li>\n<li>Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n saklama, silme ve yedekleme politikas\u0131n\u0131 incelemek,<\/li>\n<li>\u0130\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik verilerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kopyas\u0131n\u0131 tutmak.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Burada sistem y\u00f6neticisinin i\u015fi bitmiyor; bi\u00e7im de\u011fi\u015ftiriyor. Sunucuyu yamamak yerine kimlik y\u00f6netimi, s\u00f6zle\u015fme \u015fartlar\u0131 ve veri ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle ilgileniyorsunuz.<\/p>\n<h2 id=\"uc-modelin-karsilastirmasi\">\u00dc\u00e7 modelin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>IaaS<\/th>\n<th>PaaS<\/th>\n<th>SaaS<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kontrol seviyesi<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>Orta<\/td>\n<td>D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Y\u00f6netim y\u00fck\u00fc<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>Orta<\/td>\n<td>D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kurulum s\u00fcresi<\/td>\n<td>Orta veya uzun<\/td>\n<td>K\u0131sa<\/td>\n<td>\u00c7ok k\u0131sa<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00d6zelle\u015ftirme<\/td>\n<td>Geni\u015f<\/td>\n<td>Platformla s\u0131n\u0131rl\u0131<\/td>\n<td>\u00dcr\u00fcn\u00fcn sunduklar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altyap\u0131 bilgisi ihtiyac\u0131<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>Orta<\/td>\n<td>D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sa\u011flay\u0131c\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td>\n<td>G\u00f6rece d\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<td>Orta veya y\u00fcksek<\/td>\n<td>Y\u00fcksek olabilir<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tipik kullan\u0131c\u0131<\/td>\n<td>Sistem y\u00f6neticisi ve geli\u015ftirici<\/td>\n<td>Geli\u015ftirici ekibi<\/td>\n<td>Son kullan\u0131c\u0131 ve i\u015fletme<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo karar vermeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ama tek ba\u015f\u0131na yetmez. Kritik bir veritaban\u0131n\u0131 IaaS \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak size tam kontrol verir; yedekleme ve y\u00fcksek eri\u015filebilirlik tasar\u0131m\u0131n\u0131 da sizin yapman\u0131z gerekir. Ayn\u0131 veritaban\u0131n\u0131 y\u00f6netilen bir PaaS hizmetine b\u0131rakmak operasyonu azaltabilir, fakat veri \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00fccretlerini ve platform s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 hesaba katman\u0131z gerekir.<\/p>\n<h2 id=\"guvenlik-ve-yedekleme-sorumlulugu-kimde\">G\u00fcvenlik ve yedekleme sorumlulu\u011fu kimde?<\/h2>\n<p>En \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan nokta buras\u0131. &#8220;Bulutta&#8221; kelimesi g\u00fcvenlik ve yedekleme sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. Yaln\u0131zca sorumlulu\u011fun baz\u0131 katmanlar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131ya devreder.<\/p>\n<p>IaaS kullan\u0131yorsan\u0131z g\u00fcvenlik grubunu a\u00e7mak, SSH anahtarlar\u0131n\u0131 korumak, gereksiz servisleri kapatmak, g\u00fcncellemeleri uygulamak ve uygulaman\u0131n zafiyetlerini gidermek size kalabilir. Ben yeni bir VPS teslim ald\u0131\u011f\u0131mda root ile s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fmak yerine ayr\u0131 bir y\u00f6netici hesab\u0131 olu\u015fturur, SSH anahtar\u0131yla giri\u015fi a\u00e7ar ve firewall kurallar\u0131n\u0131 kontrol ederim. SSH portunu de\u011fi\u015ftirmek tek ba\u015f\u0131na g\u00fcvenlik de\u011fildir; loglar\u0131 azaltabilir ama a\u00e7\u0131k bir servisi g\u00fcvenli hale getirmez.<\/p>\n<p>PaaS modelinde i\u015fletim sistemi yamas\u0131yla u\u011fra\u015fmazs\u0131n\u0131z, fakat uygulama s\u0131rlar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi yine \u00f6nemlidir. Ortam de\u011fi\u015fkenlerine yanl\u0131\u015fl\u0131kla API anahtar\u0131 yazmak, platform ne kadar g\u00fcvenli olursa olsun sorun \u00e7\u0131kar\u0131r. SaaS taraf\u0131nda da y\u00f6neticinin hesab\u0131nda \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc do\u011frulama yoksa b\u00fct\u00fcn g\u00fcvenlik modelini tek bir parolaya b\u0131rakm\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n<p>Yedeklerde kural\u0131m de\u011fi\u015fmiyor: test edilmemi\u015f yedek, yedek de\u011fildir. Sa\u011flay\u0131c\u0131 &#8220;backup var&#8221; diyorsa saklama s\u00fcresini, geri y\u00fckleme y\u00f6ntemini, farkl\u0131 b\u00f6lgeye kopyalan\u0131p kopyalanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresini sormak gerekir. Ben ayda bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f provas\u0131 yap\u0131yorum; bu i\u015flem bazen yede\u011fin varl\u0131\u011f\u0131ndan daha de\u011ferli bir bilgi veriyor.<\/p>\n<h2 id=\"performans-olcekleme-ve-maliyet\">Performans, \u00f6l\u00e7ekleme ve maliyet<\/h2>\n<p>IaaS&#8217;ta ayl\u0131k kaynak maliyetini daha do\u011frudan kontrol edersiniz. K\u00fc\u00e7\u00fck bir sanal makineyle ba\u015flayabilir, trafik ve kullan\u0131m artt\u0131k\u00e7a CPU, RAM veya disk kapasitesini de\u011fi\u015ftirebilirsiniz. Lisans, yedekleme, izleme, y\u00f6netim eme\u011fi ve olas\u0131 kesintinin maliyetini de hesaba katmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>PaaS ba\u015flang\u0131\u00e7ta daha pahal\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilir. Deploy s\u00fcrecini, otomatik \u00f6l\u00e7eklemeyi ve operasyon personelinin zaman\u0131n\u0131 azaltabilir. Trafik modeliniz d\u00fczensizse kulland\u0131k\u00e7a \u00f6deme modeli avantajl\u0131 olabilir; s\u00fcrekli y\u00fcksek kullan\u0131mda ayn\u0131 servis pahal\u0131 hale gelebilir.<\/p>\n<p>SaaS&#8217;ta \u00e7o\u011fu zaman kullan\u0131c\u0131 ba\u015f\u0131na veya \u00f6zellik paketine g\u00f6re \u00f6deme yap\u0131l\u0131r. Sunucu CPU&#8217;sunu izlemezsiniz ama kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131, depolama, API \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 ve veri d\u0131\u015fa aktarma gibi kalemler faturay\u0131 b\u00fcy\u00fctebilir. Fiyat sayfas\u0131n\u0131 okurken yaln\u0131zca ilk ay\u0131 de\u011fil, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde ne olaca\u011f\u0131n\u0131 da kontrol edin.<\/p>\n<p>Performans kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken TTFB&#8217;yi milisaniye milisaniye tart\u0131\u015f\u0131p uygulama \u00f6nbelle\u011fini kurmay\u0131 unutmak s\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir hata. Model se\u00e7imi \u00f6nemlidir. Do\u011fru cache, do\u011fru sorgu indeksi ve makul log politikas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman daha erken sonu\u00e7 verir.<\/p>\n<h2 id=\"hangi-senaryoda-hangisini-secmeli\">Hangi senaryoda hangisini se\u00e7meli?<\/h2>\n<h3>Ki\u015fisel proje veya k\u00fc\u00e7\u00fck web sitesi<\/h3>\n<p>WordPress, basit bir API veya birka\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fck trafikli site i\u00e7in y\u00f6netilen hosting, SaaS ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bir IaaS sunucusu yeterli olabilir. Linux y\u00f6netimini \u00f6\u011frenmek istiyorsan\u0131z IaaS iyi bir laboratuvar sa\u011flar; canl\u0131 m\u00fc\u015fterinin sitesini \u00f6\u011frenme alan\u0131 olarak kullanmay\u0131n.<\/p>\n<p>Ben evdeki Dell OptiPlex 7050 \u00fczerinde Proxmox \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum. Her deneme \u00f6nce orada bozuluyor.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en yaz bu makinenin fan\u0131 ar\u0131zaland\u0131\u011f\u0131nda Grafana&#8217;daki s\u0131cakl\u0131k grafi\u011fi basamak basamak y\u00fckseldi. VM&#8217;leri kapat\u0131p fan\u0131 de\u011fi\u015ftirdim; ama as\u0131l ders, laboratuvar\u0131n bile monitoring ve fiziksel bak\u0131m istedi\u011fiydi. IaaS se\u00e7erken \u00fcstlendi\u011finiz y\u00fck bunun daha d\u00fczenli ve s\u00f6zle\u015fmeli h\u00e2lidir.<\/p>\n<h3>H\u0131zl\u0131 \u00fcr\u00fcn geli\u015ftiren ekip<\/h3>\n<p>Altyap\u0131 ekibi k\u00fc\u00e7\u00fck, geli\u015ftirici say\u0131s\u0131 y\u00fcksekse PaaS tercih edilebilir. Ekip kod yazmaya odaklan\u0131r, da\u011f\u0131t\u0131m standardize edilir ve yeni geli\u015ftiricinin sisteme kat\u0131lmas\u0131 kolayla\u015f\u0131r. Platforma \u00f6zel servisleri \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc kullan\u0131n; ta\u015f\u0131nabilirlik ihtimali y\u00fcksekse Docker imaj\u0131, standart veritaban\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z yedekleme plan\u0131 i\u015finizi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Uygulaman\u0131z\u0131n sunucu i\u015fletmek yerine olay tetikleyerek \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyorsa <a href=\"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/tr\/serverless-nedir-avantajlari-ve-kullanim-alanlari\/\">Serverless Nedir? Avantajlar\u0131 ve Kullan\u0131m Alanlar\u0131<\/a> yaz\u0131s\u0131ndaki modeli de inceleyebilirsiniz. Serverless \u00e7o\u011fu zaman PaaS&#8217;\u0131n daha y\u00f6netilmi\u015f bir bi\u00e7imi gibi alg\u0131lansa da faturaland\u0131rma ve \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131n\u0131rlar\u0131 farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n<h3>\u00d6zel a\u011f ve tam y\u00f6netim isteyen uygulama<\/h3>\n<p>\u00d6zel VPN, d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli a\u011f kurallar\u0131, kendi veritaban\u0131 ayarlar\u0131n\u0131z veya al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir daemon gerekiyorsa IaaS daha uygun olur. G\u00fcvenlik duvar\u0131, izleme, yedekleme ve felaket kurtarma tasar\u0131m\u0131n\u0131 ba\u015ftan yazman\u0131z gerekir. Uygulaman\u0131n kritik bir par\u00e7as\u0131n\u0131 tek bir sunucuda b\u0131rakmay\u0131n; snapshot, harici yedek ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f testi olmadan &#8220;haz\u0131r&#8221; kabul etmiyorum.<\/p>\n<h2 id=\"gecis-yapmadan-once-kontrol-listesi\">Ge\u00e7i\u015f yapmadan \u00f6nce kontrol listesi<\/h2>\n<p>Model se\u00e7imi yaln\u0131zca teknik ekibin karar\u0131 olmamal\u0131. Sat\u0131n alma karar\u0131ndan \u00f6nce \u015fu sorular belirsizli\u011fi azalt\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li>Uygulaman\u0131n i\u015fletim sistemi veya kernel seviyesinde \u00f6zel bir ihtiyac\u0131 var m\u0131?<\/li>\n<li>Ekibiniz d\u00fczenli g\u00fcvenlik g\u00fcncellemelerini ve log takibini yapabilecek mi?<\/li>\n<li>Veritaban\u0131 ve dosyalar hangi y\u00f6ntemle d\u0131\u015far\u0131 aktar\u0131lacak?<\/li>\n<li>Sa\u011flay\u0131c\u0131 kesintisinde ba\u015fka bir ortama ge\u00e7i\u015f plan\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/li>\n<li>Kaynak kullan\u0131m\u0131 artt\u0131\u011f\u0131nda maliyet hangi kalemlerle b\u00fcy\u00fcyecek?<\/li>\n<li>Yedeklerin geri y\u00fcklenmesi ne kadar s\u00fcr\u00fcyor ve bunu ger\u00e7ekten denediniz mi?<\/li>\n<li>Kimlik do\u011frulama, rol y\u00f6netimi ve denetim kay\u0131tlar\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor mu?<\/li>\n<\/ol>\n<p>Cevaplar &#8220;uygulamay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ray\u0131m, altyap\u0131yla ilgilenmeyeyim&#8221; y\u00f6n\u00fcndeyse SaaS veya PaaS taraf\u0131na yakla\u015f\u0131n. \u00d6zel kontrol ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k daha \u00f6nemliyse IaaS mant\u0131kl\u0131d\u0131r. Hibrit se\u00e7im de gayet normaldir: ekip i\u00e7i ileti\u015fim SaaS, uygulama sunucusu IaaS, deploy katman\u0131 ise PaaS olabilir.<\/p>\n<h2 id=\"en-sik-yapilan-secim-hatalari\">En s\u0131k yap\u0131lan se\u00e7im hatalar\u0131<\/h2>\n<p>\u0130lk hata, yaln\u0131zca ayl\u0131k fiyat\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak. IaaS&#8217;\u0131n ucuz g\u00f6r\u00fcnen sunucusuna monitoring, yedekleme, y\u00f6netim zaman\u0131 ve g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131n\u0131 eklemedi\u011finizde ger\u00e7ek maliyeti eksik hesaplam\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n<p>\u0130kinci hata, sa\u011flay\u0131c\u0131ya \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri standart sanmak. PaaS \u00fczerinde kolayca \u00e7al\u0131\u015fan bir kuyruk veya veritaban\u0131, ba\u015fka sa\u011flay\u0131c\u0131ya ge\u00e7erken yeniden tasar\u0131m gerektirebilir. Hizmetin ad\u0131 kadar d\u0131\u015fa aktarma bi\u00e7imine de bak\u0131n.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hata, sorumluluk matrisini okumamak. &#8220;Sa\u011flay\u0131c\u0131 yedekliyor&#8221; c\u00fcmlesi; ka\u00e7 kopya, ka\u00e7 g\u00fcn saklama, hangi b\u00f6lge ve hangi geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresi sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p>Benim laboratuvar fan\u0131 ar\u0131zas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey de ayn\u0131 noktaya \u00e7\u0131k\u0131yor: y\u00f6netimi devretmek, sistemi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek anlam\u0131na gelmiyor. IaaS&#8217;ta fiziksel katmana daha yak\u0131n bak\u0131m yapars\u0131n\u0131z; PaaS ve SaaS&#8217;ta ise eri\u015fim, veri ve sa\u011flay\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131 daha dikkatli takip edersiniz.<\/p>\n<h2 id=\"sik-sorulan-sorular\">S\u0131k Sorulan Sorular<\/h2>\n<h3>IaaS m\u0131 PaaS m\u0131 daha iyi?<\/h3>\n<p>Tek ba\u015f\u0131na daha iyi olan bir model yoktur. Sunucu ve a\u011f \u00fczerinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kontrol istiyorsan\u0131z IaaS, uygulama geli\u015ftirmeye odaklan\u0131p operasyon y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmak istiyorsan\u0131z PaaS daha uygun olabilir.<\/p>\n<h3>VPS IaaS say\u0131l\u0131r m\u0131?<\/h3>\n<p>Evet, \u00e7o\u011fu VPS hizmeti IaaS kategorisinde de\u011ferlendirilir. Sa\u011flay\u0131c\u0131 fiziksel altyap\u0131y\u0131 ve sanalla\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00f6netirken i\u015fletim sistemi, servisler, g\u00fcvenlik ve uygulama ayarlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc size kal\u0131r.<\/p>\n<h3>SaaS kullan\u0131rken yedek almak gerekir mi?<\/h3>\n<p>Genellikle evet. Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n yedekleme sistemi, yanl\u0131\u015fl\u0131kla silinen bir dosyay\u0131 veya hesab\u0131 sizin istedi\u011finiz noktaya geri d\u00f6nd\u00fcrebilece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Veri d\u0131\u015fa aktarma se\u00e7eneklerini ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kopya olu\u015fturma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden kontrol edin.<\/p>\n<h3>PaaS sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 kalmamak i\u00e7in ne yap\u0131labilir?<\/h3>\n<p>Uygulamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ta\u015f\u0131nabilir bi\u00e7imde paketleyin, standart veritaban\u0131 ve depolama bi\u00e7imleri kullan\u0131n, yap\u0131land\u0131rmay\u0131 kod olarak saklay\u0131n. D\u00fczenli veri d\u0131\u015fa aktarma ve ba\u015fka bir ortamda k\u00fc\u00e7\u00fck bir deneme kurulumu ge\u00e7i\u015f riskini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirir.<\/p>\n<p>Ben model se\u00e7erken \u00f6nce \u015fu soruya bak\u0131yorum: Yar\u0131n bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmem gerekti\u011finde hangi katmana eri\u015fmem \u015fart? Cevap i\u015fletim sistemi ve a\u011f ise IaaS, yaln\u0131zca uygulama koduysa PaaS, haz\u0131r \u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmak yeterliyse SaaS taraf\u0131nda kal\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>IaaS, PaaS ve SaaS modellerini kontrol, sorumluluk, g\u00fcvenlik, maliyet ve kullan\u0131m senaryolar\u0131 \u00fczerinden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak hangi durumda hangisini se\u00e7meniz gerekti\u011fini anlat\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[253],"tags":[],"class_list":["post-445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bulut-bilisim"],"lang":"tr","translations":{"tr":445,"en":446},"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":447,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions\/447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vps.tc\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}